Verhalten die bij het landschap horen

Sommige landschappen begrijp je pas echt als je hun geschiedenis kent. Op de Kammweg Erzgebirge-Vogtland is een omweg naar het belevingsmuseum Perlmutter in Adorf dan ook zeker de moeite waard. Eeuwenlang werd er in de Weiße Elster gezocht naar zoetwaterparelmosselen – vanwege hun kostbare parels en het prachtig glinsterende parelmoer. In het museum kun je vandaag de dag bijzondere voorwerpen van dit bijzondere materiaal bewonderen en je onderdompelen in een spannend hoofdstuk uit de regionale geschiedenis.

Op de WesterwaldSteig komen geologie en industriële geschiedenis daarentegen samen. In het Stöffel-Park werd sinds het begin van de 20e eeuw op grote schaal basalt gewonnen – lange tijd een belangrijke bron van inkomsten voor de regio. Daarbij kwamen in de afzettingen van een ongeveer 25 miljoen jaar oud vulkanisch meer bijzondere fossielen aan het licht. Tussen oude bedrijfsgebouwen en machines kun je een reis door de tijd maken, terwijl het museum TERTIÄRUM het geologische verleden van het Westerwald tot leven brengt.

Klimaat en natuur met andere ogen bekijken

Wat betekent de klimaatverandering eigenlijk voor de landschappen waar we vandaag doorheen wandelen? Vlak bij de Hermannshöhen kun je deze vraag onderzoeken in de Klimaerlebniswelt Oerlinghausen. Interactieve stations maken complexe verbanden begrijpelijk en laten zien hoe het klimaat en de klimaatverandering wereldwijd, maar ook direct voor onze deur, van invloed zijn.

Ook op de Harzer-Hexen-Stieg wordt klimaatkennis een belevenis – en dat geldt vooral voor gezinnen met kinderen. Op het klimaatpad Wald bij Buntenbock leer je onder andere waarom het bos zo belangrijk is als CO₂-opslagplaats, leverancier van grondstoffen en leefgebied. Op het klimaatpad ‘Water’ langs het Sösetal-stuwmeer draait daarentegen alles om water: van drinkwatervoorziening en hoogwaterbescherming tot energieopwekking door waterkracht.

Hoe verbazingwekkend veerkrachtig de natuur kan zijn, laat het Lotharpad in de buurt van de Westweg in het Zwarte Woud zien. In 1999 liet orkaan Lothar hier een verwoestend spoor achter. Daarna mocht de natuur het grotendeels zelf overnemen. Vandaag kun je vanaf een 900 meter lange houten loopbrug zien hoe uit verwoesting nieuw leven ontstaat: dood hout wordt een leefgebied voor insecten en paddenstoelen, en tussen omgevallen bomen groeit langzaam een nieuw bos. Het wordt nog spannender tijdens een van de regelmatig georganiseerde wandelingen met een boswachter.

Een reis door milijoenen jaren aardgesdchiedenis

Rotsen, grotten en bijzondere rotsformaties vertellen verhalen uit een tijd lang voordat mensen door deze landschappen trokken.

Op de Weserbergland-Weg kun je in de Schillathöhle zelfs onder de grond gaan. Samen met een gids daal je af in een fascinerende wereld van rotsschilderingen, fonkelende kristallen en lichtgevende stenen. De naburige Riesenberghöhle is te kwetsbaar voor bezoekers – met een speciale VR-bril kun je toch de grootste druipsteengrot van Duitsland verkennen en meer te weten komen over de grot en haar bewoners.

Op de Nibelungensteig wachten je daarentegen enorme rotsblokken. In het Lautertal ligt het indrukwekkende Felsenmeer, waarvan de huidige vorm is ontstaan door verwering en verschuivingen tijdens de ijstijden. In het Felsenmeer-informatiecentrum kom je te weten hoe het landschap geologisch is ontstaan, waarom de Romeinen hier al stenen wonnen – en natuurlijk mag ook het verhaal van de drakendoder Siegfried en het legendarische Nibelungenlied niet ontbreken.

De Rothaarsteig voert je nog verder terug in de tijd. Direct langs de route rijzen de vier opvallende Bruchhauser Steine op – overblijfselen van vulkanische activiteit van honderden miljoenen jaren geleden. In het informatie- en servicecentrum aan de voet van de rotsen kom je meer te weten over hun ontstaan, de bijzondere natuur rondom de rotsen en de sporen van prehistorische bewoning die hier zijn ontdekt.

Begrijpen wat je onderweg ziet 

Waarom groeit er juist op de kalkrijke hellingen van het Altmühltal jeneverbes? En hoe is het typische heidelandschap eigenlijk ontstaan?

Als je onderweg bent op de Altmühltal-Panoramaweg en graag beter wilt weten wat er rechters en links van het pad groeit, leeft en onder je wandelschoenen ligt, dan moet je zeker even langsgaan bij de natuurinformatiecentra in Treuchtlingen en Eichstätt. Interactieve tentoonstellingen geven uitleg over het karakteristieke landschap van het natuurpark Altmühltal – van jeneverbesheide en Jura-gesteente tot de planten en dieren van de regio.

Ook de Heidschnuckenweg heeft veel meer te vertellen dan de prachtige Lüneburger Heide op het eerste gezicht doet vermoeden. In het Heide-ErlebnisZentrum in Undeloh kom je te weten hoe dit bijzondere cultuurlandschap is ontstaan door het eeuwenlange samenspel tussen mens en natuur. Grafheuvels vertellen over de vroegste bewoners, de geschiedenis van de heideboeren over het gebruik en de inrichting van het landschap. En natuurlijk kom je ook te weten waarom de Heidschnucken, waaraan de route zijn naam ontleent, met hun opvallende gebogen hoorns tot op de dag van vandaag een belangrijke rol spelen bij het behoud van de heide.

Op pad met degenen die de weg kennen

Soms heb je alleen iemand nodig die zegt: „Kijk eens daar!” – en plotseling ontdek je iets waar je in je eentje misschien zomaar aan voorbij zou zijn gelopen.

In de Wutachkloof, de waarschijnlijk bekendste kloof langs de Schluchtensteig, worden tijdens het wandelseizoen regelmatig begeleide wandelingen aangeboden. Speciaal opgeleide wandelgidsen nemen je mee door het natuurreservaat en vertellen over de bijzondere flora en fauna en de geschiedenis van de kloof. Over bruggen, loopbruggen en smalle paadjes loop je langs watervallen, imposante rotswanden en natuurlijk steeds weer langs de Wutach.

Ook op de Goldsteig is het de moeite waard om met experts op pad te gaan. Samen met natuurparken, het Nationaal Park Beierse Woud en andere regionale partners worden op geselecteerde etappes begeleide wandelingen aangeboden. Rangers en andere experts laten je onderweg kennismaken met hoogveengebieden, zeldzame planten en dieren, natuurbescherming en geologische bijzonderheden. En als de padbeheerders van de Goldsteig meewandelen, krijg je bovendien verhalen en achtergrondinformatie over de langeafstandswandelroute zelf.